Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanunu’nun 19.maddesi hükmü uyarınca 1982 yılında İstanbul Üniversitesi’ne bağlı olarak kurulmuştur. Enstitü, sosyal bilimler alanında eğitim – öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve uygulama yapan bir yükseköğretim kurumudur.
Lisansüstü Eğitim – Öğretim Enstitülerinin Teşkilât ve İşleyiş Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde faaliyette bulunan enstitünün enstitü müdürü, enstitü kurulu ve enstitü yönetim kurulu olmak üzere üç ayrı organı bulunmaktadır. Enstitü Kurulu, müdürün başkanlığında müdür yardımcıları ve enstitüyü oluşturan enstitü anabilim, enstitü anasanat dalları ve program başkanlarından; enstitü yönetim kurulu ise, müdürün başkanlığında; müdür yardımcıları, müdürce gösterilecek 6 aday arasından enstitü kurulu tarafından 3 yıl için seçilecek 3 öğretim üyesinden oluşur.
Enstitü kurulu ve enstitü yönetim kurulu 2547 sayılı kanunla fakülte kurulu ve fakülte yönetim kuruluna verilmiş olan görevleri enstitü bakımından yerine getirirler.
Enstitünün Anabilim, Anasanat Dalları ve Program Başkanlıkları; Edebiyat, İktisat, İşletme, Siyasal Bilgiler, Hukuk, İletişim, İlâhiyat Fakülteleri ve Ulaştırma ve Lojistik ile İstanbul Üniversitesi Devlet Konservatuvarının bölümlerinden oluşur ve bu bölümlerle aynı adları taşırlar. Fakültelerin ve Konservatuarın bölüm başkanları, aynı zamanda enstitü anabilim veya enstitü anasanat dalının da başkanıdırlar.
2025-2026 Eğitim Öğretim yılı itibariyle 137 Tezli Yüksek Lisans Programı, 83 Doktora, 2 Sanatta Yeterlik Programı, 31 Tezsiz Yüksek Lisans Programı ile Disiplinlerarası eğitim vermek üzere Enstitüye bağlı 19 Tezli Yüksek Lisans Programı, 7 Doktora Programı ve 5 Tezsiz Yüksek Lisans programı yürütülmektedir. Ayrıca bu programlar içerisinde yabancı dilde eğitim veren İngilizce, Almanca, Fransızca ve Arapça olmak üzere 8 Yüksek Lisans Programı, 5 Doktora Programı ve 1 Tezsiz Yüksek Lisans Programı bulunmaktadır.
2025-2026 Eğitim-Öğretim yılı itibariyle Erasmus Öğrenim Hareketliliği kapsamında 53 giden ve 1 gelen öğrenci; Staj Hareketliliği kapsamında ise 2 giden öğrenci bulunmaktadır.
Ayrıca, 2000-2001 öğretim yılından itibaren, Ortaöğretim Alan Öğretmenliği Anabilim Dalına bağlı olarak, Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmenliği, Felsefe Grubu Öğretmenliği, Tarih Öğretmenliği, Coğrafya Öğretmenliği, Müzik Öğretmenliği ve Beden Eğitimi Öğretmenliğinde eğitim veren tezsiz yüksek lisans programları yürütülmüş ve 3083 öğrenci bu alanlardan mezun olmuştur. Ancak, söz konusu programlara günümüzde öğrenci alımı yapılmamaktadır.
2018 yılında yürürlüğe giren 7143 sayılı Öğrenci Affı Kanunundan 720 öğrenci; 2022 yılında yürürlüğe giren 7417 sayılı Öğrenci Affı Kanunundan ise 3930 öğrenci yararlanmıştır.
Enstitünün, 2025-2026 Eğitim-Öğretim yılı (13.01.2026 tarihi) itibariyle 3170 Tezli Yüksek Lisans, 809 Tezsiz Yüksek Lisans, 3686 Doktora ve 50 Sanatta Yeterlik programlarına kayıtlı toplam 7715 öğrencisi bulunmaktadır.
2025-2026 Eğitim – Öğretim yılı itibariyle, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan, Kosova, Makedonya, Bosna –Hersek ve Arnavutluk gibi Türk Cumhuriyetleri ve Akraba Toplulukları ile İran, Irak, Mısır, Sudan, Tunus, Yemen, Pakistan, Macaristan, Ürdün, Çin, Japonya, Bangladeş ve Güney Kore gibi 87 farklı ülkeye mensup, 318 burslu ve 734 burssuz yabancı uyruklu öğrenci Yüksek Lisans (547) ve Doktora (505) Eğitimi görmektedir.
Enstitümüze bağlı anabilim ve bilim dalları ile programlarda yüksek lisans, doktora ve tezsiz yüksek lisans öğrencilerine 445 farklı öğretim üyesi tarafından toplam 1338 ders okutulmaktadır.
Sosyal Bilimler Enstitüsü Anabilim ve Anasanat Dalları lisansüstü programları, Üniversite Senatosu’nca kararlaştırılan asgari muhtevaya uymak şartı ile Enstitü Kurulu’nda görüşülür ve bu kurul tarafından onaylanır.
Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde Yüksek Lisans – Doktora – Sanatta Yeterlik ve Tezsiz Yüksek Lisans öğrenimleri, İstanbul Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği ve diğer mevzuat hükümlerine göre yürütülmektedir.
Enstitüde akademik kadroda bulunan 1 Müdür ve 2 Müdür Yardımcısı; İdari Personellerimiz; Genel İdari Hizmetleri Sınıfında 1 Enstitü Sekreteri, 1 Müdür Sekreteri, Öğrenci İşlerinde 1 Şef, 1 Şef Yardımcısı ve 13 personel; Personel İşleri, Maaş Bürosu, Yazı İşleri, Ayniyat-Satınalma ve Evrak Kayıt Bürosunda 10 personel, Diğer Hizmetlerde ise 4 personel görev yapmaktadır.
2547 Sayılı Kanun’un 33/a maddesi uyarınca Enstitümüz kadrosunda görevli 1 Araştırma Görevlisi ile 39. Maddesi uyarınca görevlendirilen 1 Araştırma Görevlisi ilgili fakültede görev yapmaktadır.
2547 Sayılı Kanun’un 35. maddesine istinaden 85 araştırma görevlisinin eğitimleri süresince kadroları geçici olarak Enstitümüze tahsis edilmiş olup öğrenimlerine devam etmektedirler.
1982 yılından Şubat (2026) tarihine kadar geçen süre içerisinde Enstitümüzden toplam 32.000’den fazla öğrencimiz mezun olmuştur.